Răng vĩnh viễn bị bật hoàn toàn khỏi ổ sau va đập là một cấp cứu nha khoa phụ thuộc thời gian. Cách cầm răng, giữ ẩm và đến cơ sở điều trị sớm có thể ảnh hưởng khả năng bảo tồn răng.
Hướng dẫn dưới đây áp dụng cho răng vĩnh viễn. Không tự cắm lại răng sữa vì có thể ảnh hưởng mầm răng vĩnh viễn bên dưới. Khi không chắc đó là răng sữa hay răng vĩnh viễn, hãy giữ răng đúng cách và tìm trợ giúp nha khoa ngay.
Bước đầu tiên: bảo đảm an toàn toàn thân
Sau chấn thương, trước tiên kiểm tra ý thức, hô hấp, chảy máu nhiều và dấu hiệu chấn thương đầu – cổ. Nếu người bị nạn bất tỉnh, khó thở, nôn nhiều, đau đầu tăng, chảy máu không kiểm soát hoặc nghi gãy xương hàm mặt, hãy gọi cấp cứu y tế.
Không chỉ tập trung vào chiếc răng mà bỏ qua chấn thương toàn thân. Khi đã bảo đảm an toàn, tìm chiếc răng và xử lý theo các bước dưới đây.
Cầm răng đúng cách
- Chỉ cầm phần thân răng màu trắng, không chạm hoặc chà vào chân răng.
- Nếu răng bẩn, rửa nhẹ trong thời gian ngắn bằng sữa hoặc dung dịch phù hợp; không kỳ cọ, cạo hay dùng hóa chất.
- Không để chân răng khô trên giấy, khăn hoặc trong túi rỗng.
- Không bọc răng bằng bông gòn vì sợi có thể dính vào bề mặt chân răng.
Có nên đặt răng lại vào ổ ngay không?
Theo hướng dẫn chấn thương răng quốc tế, đặt lại răng vĩnh viễn vào ổ càng sớm càng tốt là phương án ưu tiên khi có thể làm an toàn. Giữ răng bằng phần thân, định hướng đúng, đặt nhẹ nhàng vào ổ và để người bị nạn cắn nhẹ lên khăn sạch để giữ.
Không cố đặt lại nếu đó là răng sữa, người bị nạn không tỉnh táo, có nguy cơ nuốt/hít răng, không thể hợp tác, có nhiều chấn thương nghiêm trọng hoặc bạn không chắc thao tác. Trong các trường hợp này, giữ răng ẩm và đến cơ sở nha khoa ngay.
Nếu không thể đặt lại, bảo quản răng ở đâu?
Cho răng vào dung dịch bảo quản tế bào chuyên dụng nếu có. Khi không có, sữa là lựa chọn thực tế thường được khuyến nghị. Một số hướng dẫn cũng chấp nhận giữ răng trong miệng giữa má và nướu ở người tỉnh táo, hợp tác và không có nguy cơ nuốt; cách này không phù hợp với trẻ nhỏ.
Không ngâm răng trong cồn, chất sát khuẩn, nước oxy già hoặc nước tẩy. Nước thường không phải môi trường bảo quản ưu tiên khi có lựa chọn tốt hơn.
Đến nha khoa ngay, kể cả khi đã đặt lại răng
Răng được đặt lại vẫn cần nha sĩ kiểm tra vị trí, làm sạch vùng chấn thương, cố định phù hợp và đánh giá xương, nướu, tủy răng. Cần xem xét tình trạng tiêm chủng uốn ván và các chấn thương khác theo đánh giá y tế.
Quá trình theo dõi có thể kéo dài vì biến chứng ở tủy hoặc chân răng không phải lúc nào xuất hiện ngay. Lịch điều trị khác nhau tùy tuổi, mức phát triển chân răng, thời gian răng ở ngoài miệng và môi trường bảo quản.
Những điều không nên làm
- Không cầm, bóp hoặc cạo chân răng.
- Không dùng bàn chải hay xà phòng để làm sạch răng bật khỏi ổ.
- Không trì hoãn để chờ hết đau hoặc chờ đến ngày hôm sau.
- Không tự dùng kháng sinh còn dư; thuốc và nhu cầu tiêm chủng phải được đánh giá.
- Không cắm lại răng sữa.
Nếu chỉ mẻ hoặc lung lay chứ chưa bật khỏi ổ
Hãy giữ mảnh răng trong sữa hoặc nước bọt sạch nếu tìm thấy, tránh cắn bằng vùng tổn thương và đi khám sớm. Răng bị đẩy lệch, lún hoặc lung lay sau va đập cũng là chấn thương cần đánh giá; không tự kéo hoặc nắn mạnh.
Câu hỏi thường gặp
Răng bật khỏi ổ để khô có sao không?
Thời gian khô ảnh hưởng tế bào ở bề mặt chân răng. Vì vậy cần đặt lại nếu an toàn hoặc giữ ẩm ngay và đến nha khoa càng sớm càng tốt.
Có được rửa răng dưới vòi nước không?
Nếu răng bẩn, chỉ rửa nhẹ trong thời gian ngắn và không chà chân răng. Khi có sữa hoặc dung dịch bảo quản phù hợp, ưu tiên dùng theo hướng dẫn.
Vì sao không cắm lại răng sữa?
Răng sữa nằm gần mầm răng vĩnh viễn. Đặt lại có thể gây thêm tổn thương, nên cần để nha sĩ đánh giá.
Hành động nhanh nhưng phải đúng
Nhớ ba điểm: cầm thân răng, giữ chân răng ẩm và tìm trợ giúp ngay. Nếu xảy ra chấn thương răng tại Đà Nẵng, hãy liên hệ cơ sở nha khoa gần nhất có thể tiếp nhận khẩn cấp hoặc liên hệ Nha khoa Việt Đức — https://nhakhoavietducdn.vn/lien-he/ để được hướng dẫn khả năng tiếp nhận. Trường hợp có dấu hiệu nguy hiểm toàn thân phải ưu tiên cấp cứu y tế.
Nguồn kiểm chứng chuyên môn
- IADT/AAPD — Guidelines for the Management of Traumatic Dental Injuries: Avulsion of Permanent Teeth — https://www.aapd.org/media/policies_guidelines/e_iadt-avulsion.pdf
- International Association of Dental Traumatology — https://iadt-dentaltrauma.org/
